Wat ik normaal doe: ik download een serie, kijk de serie, en als de laatste aflevering bekeken is, voel ik me schuldig. Want ik had in die tijd ook een boek kunnen lezen.

Maar: er is The Wire. Of beter: er was The Wire.

Seizoen vijf is klaar, en het schuldigvoelen na 60 uur televisie blijft achterwege. Na vijf seizoenen van de HBO-serie heb je niet het gevoel dat je je tijd beter had kunnen besteden. Dus ik ben opnieuw begonnen: ik heb de dvd-boxen besteld en heb mijn vriendin overtuigd dat ze dit ook moet zien, en na twee afleveringen van seizoen 1 weet ze dat ik gelijk heb.

En het opnieuw zien van seizoen 1 is daadwerkelijk als het herlezen van een goed boek: details worden helderder, verwijzingen die veel later worden gedaan, worden duidelijk – en je hebt het gevoel dat je thuiskomt. Dit gaat mijn voet tussen de deur zijn voor de beste televisie ooit; deze serie moet gezien worden.

The Wire is een politieserie – maar alleen aan de oppervlakte.

Er is in deze serie geen overintelligente inspecteur die zijn zonnebril afzet om veelbetekenend in de verte te staren en een wijze uitspraak te doen, er is geen hyperbeschaafde politieman die thuis naar klassieke muziek luistert; in The Wire is iedere agent (en iedere crimineel) menselijk.

Ja, dat denkt de Morse-fan ook over Morse, en ik wil geen andere geloven aanvallen, maar het is heel makkelijk om personages menselijk te laten zijn door trucjes. Die trucjes zijn heel makkelijk toe te passen: zelfs de Hulk wordt menselijk omdat Bruce Banner het zo rot vindt dat ie alles stuk maakt als ie groen wordt. Bij The Wire is het geen trucje, bij deze serie worden de volledige vijf seizoenen gebruikt om het menselijk tekort aan te tonen: het grote falen.

Er worden geen zaken opgelost in The Wire. Op de afdeling homicide blijven de moorden in rode letters op het bord staan, en als de telefoon gaat, wordt er gekreund: nog een moord erbij. En als er eens een zaak afgesloten wordt, is dat te danken aan toeval en stommiteit van de tegenpartij – maar de tegenpartij is niet stom. De tegenpartij is een drugsbende die vele malen soepeler is georganiseerd dan het politieapparaat, maar wel overeenkomst vertoont: een strikte hiërarchie. Chain of command is een sleutelterm in The Wire. En alle lagen van die chain komen aan bod. Van de simpele agent die het liefst de west-side niggers een paar klappen verkoopt tot aan de rechtschapen politicus die running for mayor is en van die west-side nigger die heroine verkoopt tot aan de corrupte senator die geld aanneemt van de baas van die west-side nigger. En allemaal: menselijk.

De serie is hyperrealistisch geschreven (bedenker David Simon was jarenlang crime reporter voor de Baltimore Sun) en geacteerd, met echte (oud)bendeleden in de cast. En, om je echt van het idee af te brengen dat je je tijd beter aan goeie boeken zou kunnen besteden: de personages maken een ontwikkeling door. Ja, Tony Soprano uit seizoen 1 van The Soprano’s is een andere Tony dan die uit seizoen 6, maar dr. Bob Hughes in As The World Turns was in 1960 ook een andere man dan hij nu is.

Elke andere serie dan The Wire wordt vanuit het soapprincipe geschreven: we beginnen met het tikken van het verhaal, en als we wat hebben, beginnen we alvast met filmen. The Wire had geen last van de schrijversstaking in de televisieindustrie omdat het script al klaar was. Over deze serie is nagedacht. En uiteindelijk, na vijf seizoenen, blijkt The Wire het portret van een vergeten stad (Baltimore) en de organisaties die die stad – aan welke kant van de wet dan ook – draaiende houden, en over de mensen in die organisaties die door die organisaties teleurgesteld worden.

The Wire is briljant.

O, wacht: The Wire is behalve een intellectueel bevredigend genot om te kijken ook nog fun. The Wire is spannend, grappig, en door het hoge menselijke gehalte extreem ontroerend. Ga het kijken. Download die serie. En koop daarna uit respect de dvd-boxen (of doe dat meteen); of hoop hard dat een Nederlandse omroep eindelijk het licht ziet.

De VPRO heeft The Wire in 2004 ‘aangevraagd maar afgewezen’; de serie was te Amerikaans en internationaal minder interessant. Via bol.com zijn seizoen 1 en 2 voor 50 euro te bestellen, seizoen 3 en 4 kosten 70 euro. Downloaden is illegaal en voor gevorderden, maar: zorg dat je iemand kent die lid is bij tvtorrents.com. Jezelf inschrijven kan ook, maar if you have not been invited to this site, you will start out with 0 credits and will not be able to download until you've made some kind of contribution. Tvtorrents is het walhalla van Amerikaanse tv-series; alles is te vinden en populaire series staan – met een snelle verbinding – binnen een half uur op je computer. En nogmaals: dowloaden is illegaal. Download, kijk, wees overtuigd, koop de dvd-box. (Overigens: de eerste twee afleveringen van seizoen 1 zijn taai, maar blijf kijken en je wordt beloond.)